Geçtiğimiz günlerde fatura ödemek için bir siteye girdim; zaten faturanın acısı yetmezmiş gibi bir de ne göreyim: 9 tane piksel piksel fotoğraf ve "Robot musunuz?" sorusu. İnan bana Google, robot olsam elektrik faturası ödemem.

Teknolojinin geldiği noktada, insanlık onurunun bir "trafik lambası" karesine indirgenmekte olduğunu görüyoruz. Her gün milyonlarca insan, dijital evrene giriş yapabilmek için "organik" olduğunu kanıtlamaya çalışırken, aslında devasa bir mühendislik operasyonunun gönülsüz parçası haline geliyor.

Teknik açıdan baktığımızda, karşımıza çıkan o düşük çözünürlüklü fotoğrafların tesadüf olmadığını görürüz. reCAPTCHA mekanizması, insan beyninin üstün nesne algılama yeteneğini, yapay zeka modellerini eğitmek için bir veri etiketleme (data labeling) aracı olarak kullanır. Siz orada "otobüs içeren kareleri" seçerken, aslında otonom araç algoritmaları için devasa bir veri setini (dataset) ücretsiz olarak temizliyor ve sınıflandırıyorsunuz. Bu, teknoloji dünyasının en büyük "kazan-kazan" senaryosudur; tabii "kazan" tarafında sadece sistemin kendisi yer alıyor.

Modern güvenlik sistemleri artık sadece "neye" tıkladığınızla ilgilenmiyor; asıl odakları artık "nasıl" tıkladığınız. reCAPTCHA v3 ve benzeri sistemlerde bir kutucuğa tıklamanıza bile gerek kalmayabiliyor.

İnsan eli, fiziksel yapısı gereği hafif titreşimler ve doğrusal olmayan rotalar çizer. Bir botun matematiksel mükemmeliyetindeki dümdüz fare hareketi, onun sonunu getiren bir "hata" haline gelir.

Resimleri seçerken yaşadığınız o "Bu direk tabelaya dahil mi, değil mi?" tereddüdü, sistem için en güçlü kanıttır. Çünkü sadece bir insan, birkaç piksel yığını karşısında bu denli varoluşsal bir kararsızlık yaşayabilir.

Dijital dünyada yer edinmek, artık teknik bir zorunluluktan ziyade, makineler tarafından verilen bir "onay" meselesine dönüşmüştür. Sistem**,** bizim bilişsel süreçlerimizi bir güvenlik duvarı (firewall) olarak kullanırken, bizler de her yanlış tıkladığımız karede insanlığımızı bir kez daha sorguluyoruz.

Unutulmamalıdır ki dijital evrende en güvenilir kullanıcı, en kusurlu, en yavaş ve en çok kararsız kalan kullanıcıdır. Kusurlarımızın birer "güvenlik özelliği" (security feature) olarak kabul edildiği bu garip çağda, hepinize hatasız ve bol tabelalı oturumlar dilerim.