Yaptığınız göz makyajının sizi kötü gözlerden koruduğunu söylesem? Bugün elimizden düşmeyen eyeliner ve göz kalemlerinin aslında binlerce yıllık bir geçmişe sahip olduğunu çoğumuz bilmiyoruz. Şimdi yaklaşık 6000 yıl öncesine, Antik Mısır’a gidiyoruz ve o dönemin sabah rutinlerine yakından bakıyoruz.

Güneş henüz doğmadan önce, firavun da köylü de; kadın erkek fark etmeksizin aynı ritüeli gerçekleştiriyordu. Küçük bir kaba uzanıyor, parmaklarıyla ya da ince bir çubuk yardımıyla gözlerinin çevresini siyah pigmentle boyuyorlardı. Bazen bu koyu çizgileri göz kenarından hafifçe yukarı doğru uzatıyorlardı. Yani bugün “eyeliner” dediğimiz görünümün ilk hâlini yaratıyorlardı.

Ancak o dönemlerde bunun adı eyeliner değil, “kohl”du.

Antik Mısır’ın sert çöl iklimi, insanların gözlerini korumasını zorunlu hâle getiriyordu. Kum fırtınaları, kavurucu güneş ışınları ve Nil Nehri’nin taşmasıyla yayılan bakteriler göz sağlığı için ciddi tehdit oluşturuyordu. İşte kohl tam da bu noktada devreye giriyordu. O dramatik siyah çizgiler yalnızca estetik bir tercih değildi; aynı zamanda bir korunma yöntemiydi.

Kohlun ilk işlevi fiziksel korumaydı. Ana bileşeni “galena” adı verilen kurşun sülfürdü. Mat ve koyu yapıya sahip bu pigment, güneşin ultraviyole ışınlarını emerek göz çevresindeki yansımayı azaltıyordu. Aynı zamanda kum fırtınaları sırasında havada uçuşan toz ve kirin gözlere doğrudan temas etmesini de engelliyordu.

Fakat hikâye burada bitmiyor.

Kohlun biyolojik bir koruma sağladığı da düşünülüyor. 2010 yılında Paris’teki Louvre Müzesi’nde bulunan 52 farklı kohl örneği incelendiğinde, içerisindeki kurşun bileşiklerinin düşük dozlarda vücuttaki nitrik oksit üretimini artırdığı gözlemlendi. Nitrik oksit ise bağışıklık sisteminin bakterilerle savaşırken kullandığı temel moleküllerden biri. Yani Antik Mısır’da insanların göz çevresine sürdüğü o siyah çizgiler, bir bakıma antibakteriyel koruma görevi görüyordu.

Kohlun bir diğer anlamı ise spiritüel korunmaydı. Antik Mısırlılar, kötü gözlerden ve kötü enerjilerden korunmak için de bu makyajı kullanıyordu. Göz çevresine çekilen koyu çizgiler, şahin başlı güneş tanrısı Horus’un gözlerini temsil ediyordu. Horus’un gözü; sağlık, korunma ve ilahi gücün sembolüydü. Bu nedenle insanlar kendi yüzlerinde

Horus’un gözünü taşıyarak hem fiziksel hem de ruhsal olarak korunacaklarına inanıyordu.

Bugün aynanın karşısında birkaç dakikada çektiğimiz eyeliner, aslında binlerce yıllık bir kültürün devamı olabilir. Belki de göz makyajı yalnızca estetik bir dokunuş değil, geçmişten bugüne taşınan görünmez bir ritüeldir.