ŞAİR EVLENMESİ

Şair Evlenmesi, Türk tiyatro tarihinde yazılan ilk oyun olma özelliğini taşır. İbrahim Şinasi tarafından 1860 yılında Tercüman-ı Ahval gazetesinde tefrika edilen ve daha sonra kitap hâlinde yayımlanan bu eser, töre komedisi türünde, tek perdelik bir piyestir.

Oldukça ilginç bir durum değil mi? Avrupa’nın pek çok ülkesinde tiyatro sanatı Orta Çağ’dan itibaren gelişme gösterirken, Osmanlı’da bu sanat dalının bu kadar geç kabul edilmesi üzücü bir durumdur.

Konusu

Eğitimli ancak saf biri olan Şair Müştak Bey, Batılı tarzı ve giyimi nedeniyle mahallesinde pek sevilmemektedir. Sevdiği Kumru Hanım ile kılavuz ve yenge hanımlar aracılığıyla evlenir. Ancak nikâhın ardından, aslında Kumru Hanım yerine onun yaşlı ve çirkin ablası Sakine Hanım ile evlendirildiğini fark eder. Bu gerçeği öğrendiğinde önce bayılır, ardından duruma itiraz eder.

Mahalle halkının da olaylara karışmasıyla Müştak Bey, çaresizce durumu kabullenmek zorunda kalır. Neyse ki Hikmet Bey ona yardım eder. Mahalle imamı Ebulaklaka'ya rüşvet vererek hileyi bozar ve Müştak Bey sevdiği Kumru Hanım’a kavuşur. Ancak oyunun sonunda Hikmet Efendi, birbirini görmeden evlenmenin doğurabileceği olumsuz sonuçlara dikkat çeker ve Müştak Bey bu hatasını fark eder.

Eserin Öne Çıkan Özellikleri

• Şair Evlenmesi, Türk edebiyatında noktalama işaretlerinin kullanıldığı ilk eserlerden biridir.

• Şinasi, eserde yay, kısa çizgi ve nokta olmak üzere üç farklı noktalama işareti kullanmıştır.

• Noktalama işaretlerinin nasıl kullanılacağını, metnin başında açıklamıştır.

Osmanlı’da Tiyatronun Gelişimi

Dönemin toplumsal yapısını ve geleneklerini eleştiren bu eser, Osmanlı toplumunda tiyatro sanatına bakış açısını değiştirmiştir. O dönemde Padişah tiyatroya mesafeli yaklaşsa da Şair Evlenmesi, bu tutumu kısmen değiştirmiştir.

Ancak bu olumlu hava, Namık Kemal’in “Vatan Yahut Silistre” eserinin sahnelenmesine kadar sürmüştür. Bu oyunun ardından Türk tiyatrosu bir duraklama dönemine girmiş ve ancak II. Abdülhamid’in vefatından sonra tekrar canlanmaya başlamıştır.

Günümüzde sanat ve edebiyatla ilgilenen pek çok kişi Şair Evlenmesi’ni bilmekte, hem kitap olarak okumakta hem de sahnelenen tiyatro gösterimlerine ilgi göstermektedir. Türk edebiyatında önemli bir dönüm noktası olarak kabul edilen bu eser, tiyatro tarihimizdeki yerini korumaktadır.